Akut Akim Cinakëth

Jɔk Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Meth nɔŋ tuany kwashiorkor në Tɔŋbaai Nigeria

Akut Akim Cinakëth aye akut pinynhom cindɔ̈ɔ̈r kemiir ku yen ee mɛnhraan kony. Yeen anyicë luɔide tënë bɛi cï tɔŋtɔɔŋ keriɔ̈ɔ̈k ku pamaac ŋɔ̈ŋ cee tuɛnytuɛny ke jäälthin. Akut Akim Cinakëth acï këleecëluɔipath (ariöp) lööm në ruɔ̈n 1999 në rin cënë luɔi de kɔc tɔ̈ akutic gam ku lec. Luɔi cït konyëkiim tënë riɛ̈ŋ puɔc tuɔ̈l ku ke yeekek pinyëbɛ̈n wɛ̈ɛ̈t bïk nyïn tïït në riɛ̈ŋë mɛnhëraan cë thiɔ̈k ke tuɔ̈l. Në ruɔn 2015, käcït amëluui 30 000, ku käjuɛ̈c tënë keek aayee akim, amebëëc, amëluuiakim kɔ̈k, atëtëjuɛ̈r, ku atëtëpiu ku jɔl yaa amukkɛ̈ŋ acë konyëkiim yɛ̈k kɔc në pamaac 70 yiic. Amëluui juɛ̈c tënë amëluui ayee luui të cïn ariöp. Amëmöcaguan ayee 90% në wëu akutjuɛ̈r këne cuatpiny ku abaŋ dɛ̈t cëdöŋ ayee amëluuiëwëu tääu piny, ago wëu kakut në ruɔn thok abɛ̈n ɣet në 1.63 timëtimdä. Akut Akim Cinakëth acë gɔl në run 1971, tëwär cï tɔŋ akut yee cɔɔl (Biafra) jal tuɔ̈l. Tɔŋë Biafra ee cë rɔt looi në pan yee cɔɔl Nigeria. Yeen ee gɔl akut thin akimë pamac de France ku jɔl yaa awicwëël awën gör bë konyëkiim bë ɣet ku bik cuɔt bë thɛ̈i kɔ̈k cë tɔ̈ në pamac French au thɛ̈i tɔ̈ akeu lɔŋtui ago kë konyëkiim yök aya tëcïn tiɛɛl ë kuatëraan, yanh yee raan door ku nhiɛ̈rë wëlëbäany. Akutjuɛ̈r këne aya, aci lääuënhom ku cuɔ̈k mɛ̈tëyic kabaŋ dɛ̈t nyuɔɔth be ya löŋde ku pɛ̈l kɛ̈k ë wëlëbääny, yath, ku mɛ̈cëkäŋ në wëlke yiic. Ke yen wɛ̈t këne, akutjuɛ̈r acë abuth weu ci duɔ̈ yök tëne miir ku akuutjuɛ̈r cin dɔ̈ɔ̈r kemiir tekiic bik lik. Kek ë lööŋ akut käkë, aaciye puɔ̈l bë yaa jam ë nhom läau të nɔŋ yen tɔŋ ë tuɔ̈l, ciɛ̈m ë weu ku loiloi kɔ̈k ë konyekiim gël tënë mɛ̈nhëraan. Akut acaa apuruk cɔɔl arak tok bik tɔŋ muk në käthɛɛr keyiic ɣɔn looi thuumëkuat rɔt në pamac de Rawanda në Runë 1994.