Wɛ̈t cɔl Dinka

Thuɔŋjäŋ ee thoŋ de Nilotic ye kɔc ke Muɔnyjiëëŋ jam, kɔc ke tɔ̈u në Paguot Thudän. Käjuëc ril aa tɔ̈ thïn, cïmën de Padang, Rek, Agaar, Ciec, Apaak, Aliep, Bor, Hol, Twic East ku Twic Mayardit, ku keek aa thöŋ apɛi (na cɔk alɔn ye kek deet yiic) bïk lööŋ ke puɔ̈ɔ̈c ë ke ya wïc. Jaang, Jieng ayï Muonyjieng aye luɔ̈ɔ̈i në wël ke thok Thuɔŋjäŋ ëbën. Wäär kɔ̈k yiic Akutmɛ̈t Latueŋ Thuɔŋjäŋ (Dinka Language Development Association) acï wɛ̈t gɔ̈t ë thok Thuɔŋjäŋ bɛ̈n ya thɔ̈ɔ̈ŋ.

Thuɔŋjäŋ ee jam piny de Paguot Thudän, yen aruääk ke thook ke Nilotic.

Wɛ̈t yenë kɔc jam apɛi kek Thuɔŋjäŋ ee thoŋ de Nuer. Thok ke Luo aya aa thiääk apɛi. Wɛ̈t cɔl Thuɔŋjäŋ acï bɛ̈n ya nyuɔɔth në kë thiääk kenë thoŋ de nubian, manë ye yök kë cï rot looi në thɛɛr ke ciin de Thuɔŋjäŋ ku bääny de allodia.

Thuɔŋjäŋ aye yök në Nail, në baŋ de West Bank de White Nile, ee riɛ̈ɛ̈k dït apɛi ye bɛ̈n ya lɔ tueŋ në Uganda, ku bɛ̈n bɛ̈n në baŋ de Thudän Marsh në Paguot Kordopan state of Sudan ku jɔl ya Bar el-Gadhal region ku Upper Nail state of South Sudan.

Kä ye kɔc jam thok

Ponoloji

Kä ye kek lueel

Käke 20 aye kek ya lueel:

	Labial		Dental		Albeular		Palatal		Belar
Nathal		m		n̪		n		ɲ		ŋ
Yiɛ̈ɛ̈k	p	b	t̪	d̪	t	d	c	ɟ	k	ɡ
Fricative										ɣ
Cäät ë (Lateral)								j		w
						l
Rotik						ɾ

Wël ë rɔt

Thuɔŋjäŋ ee kë thiäŋ rɔt, kenë thäär ku diäk ke rɔt thiin koor. Käke ye ye ye ye ke ye ye ye ya lueel në thok kɔ̈k yiic ka ye ke ye ke ye ya lueel. Käke piny, [◌̤], aye nyuɔɔth në kë ye rɔ̈l de rɔ̈l ya lɔ̈ɔ̈m, ye nyuɔɔth në Thuɔŋjäŋ orthography ke diaereses, ⟨◌̈⟩.

	Front		Back
	puɔ̈u	path	puɔ̈u	path
A cë thiöök	i	i̤ ⟨ï⟩	u
Ɣɔn cï thiäk	e	e̤ ⟨ë⟩	o	o̤ ⟨ö⟩
Acie lɔ̈ɔ̈m	ɛ	ɛ̤ ⟨ɛ̈⟩	ɔ	ɔ̤ ⟨ɔ̈⟩
Loi yic			a	a̤ ⟨ä⟩

Tones

Käjuëc ke ye looi në thuɔŋ de Thuɔŋjäŋ ku jɔl ya kä ye kek ya looi në thuɔn de Thuɔŋjäŋ ee kë ye nyuɔɔth në wël ke Thuɔŋjäŋ yiic ëbën. Wɛ̈t de Bor ëbën ee ke ye tonem ke ŋuan në level de syllable: Low, High, Mid, and Fall.

Wël ke puɔ̈ɔ̈c

Wɛ̈t kënë ee nyooth de vowel ablaut wala apophony, ke kë cï rot waar ke ye vowels:

Raan tök	Kä juëc	Cɔk ke rɔt
dom	dum	(o-u)
kat	kɛt	(a–ɛ)

Thoŋ de thook

Kɔc nyic thook aye Thuɔŋjäŋ tek yic në thook kaa dhiëc ye thöŋ ke ɣänken tɔ̈u keek thïn në riɛ̈ɛ̈u në kɛmken.

Käŋ ëbɛ̈n:

Northeastern ku western:

• Padaŋ de Ayuël jiel (Abiliang, Nyiël, Ageer, Döŋjɔl).
• Luäc (Akook, Wieu, Aguer)
• Ŋɔŋ de Jok (Upper Nile)
• Rut
• Thoi

Western:

• Ŋɔŋ de Jok Athuorkok (Abyei)
• Ŋɔŋ de Jok de Awet
• Kuel de Ruweeng (Panaru, Aloor ku Paweny)

South Central:

• Aliab
• Ciëc (Jang)
• Gɔ̈k
• Agaar

Southeastern:

• Bor
• Twic (Twi)
• Nyarweng
• Hol

Southwestern:

• Malual-Jiɛrnyaaŋ (Abiëm, Paliëët, Aroyo, Paliëupiny ku Pajok)
• Luänyjäŋ
• Twic Bol

Rek

• Aguɔɔk
• Apuk
• Awan Cän
• Awan Mɔ̈u
• Kuac Ayɔɔk
• Abiëm Mayär
• Abiɔŋ Ayɔɔm
• Nöi Ayii
• Nyaŋ Aköc
• Atok Buk
• Ler Akën
• Awan Parek
• Lɔn Mawien
• Lɔn Paɣer
• Kɔŋgör Arop
• Apuk Padɔc
• Muɔk Aköt Wut
• Yär Ayiɛɛi
• Apuk Jurwïïr
• Thɔny Amɔ̈u
• Luäny Bol Malek
• Aköök Deŋ Acuïïl
• Thïïk/Thïŋ Majɔk
• Kɔŋ-ŋör Akuëcbɛ̈ny
• Pakɔɔr
• Adöör Mabi

Käkë aabï keek nyic apɛi naa cïï tɔ̈u ke ye kë thiekic de röl në gɛ̈ɛ̈r de wël, cït mɛn yenë luɔɔi de gäär de röl wuɔ̈ɔ̈c tënë kë wääc tënë kë dɛ̈t.

Nyooth

Thuɔŋjäŋ: Kuat ë raan ëbën, acï dhiëëth ke lääu nhom ku aa thöŋ nhïïm ë yithiic. Ku aa thiekiic, ku aacï ke yiëk nyith ku puɔ̈u bïï kek ya tak ku yekë ceŋ kake ye mïth ëtik.

Liŋëlith: All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.